WIKIPEDIA FOR SCHOOLS: English - Spanish - French - Portuguese
Boże Narodzenie - Wikipedia, wolna encyklopedia Wikipedia (2006) - wikipedia2006.classicistranieri.com

Boże Narodzenie

Z Wikipedii

Masz nowe wiadomości (różnica z poprzednią wersją).
Boże Narodzenie na obrazie Fra Filippa Lippi
Powiększ
Boże Narodzenie na obrazie Fra Filippa Lippi
Choinka świąteczna
Powiększ
Choinka świąteczna

Boże Narodzenie to w tradycji chrześcijańskiej święto upamiętniające narodziny Jezusa Chrystusa. Jest to liturgiczne święto stałe, przypadające na 25 grudnia (w niektórych Kościołach, głównie prawosławnych - 7 stycznia). Poprzedzone jest okresem czterotygodniowego oczekiwania (dokładnie czterech niedziel), zwanego Adwentem.

Spis treści

[edytuj] Geneza

Zobacz więcej w osobnym artykule: Geneza świąt Bożego Narodzenia.

Według jednej z hipotez, Boże Narodzenie stanowiło reakcję Kościoła na wprowadzenie do oficjalnego kalendarza świąt przez cesarza Aureliana w 275 r., pod datą 25 grudnia, pogańskiego święta związanego z narodzinami boga Słońca (Natale Solis Invicti).

W IV wieku, w okresie gdy chrześcijaństwo zyskało w Rzymie status religii państwowej i zaczęło zdobywać popularność, miejsce święta Sol Invictus zajęło Boże Narodzenie. Pierwszą zachowaną wzmianką o Bożym Narodzeniu jest notatka w Chronografie z 354 r., znajdującym się w zbiorach Biblioteki Watykańskiej.

Datę 25 grudnia, przyjętą za czas narodzin Jezusa, próbuje też wyjaśnić tzw. hipoteza obliczeniowa. Jej autorem jest L. Duchesne, który opierając się na tekstach Statuta Hipolita Rzymskiego (ok. 170—235) i De Pascha computus z 243 r., w 1889 obliczył daty życia Jezusa. Według jego hipotezy, zakładającej idealne zsynchronizowanie czasu narodzin i śmierci ludzi doskonałych, Jezus narodził się 25 grudnia, a zmarł w dzień Paschy 25 marca (która jest zbieżna z biologiczną datą poczęcia).

Inny pogląd głosi, że święto Bożego Narodzenia zostało przyjęte przez Kościół po zwycięstwie cesarza Konstantyna Wielkiego nad Maksencjuszem w 312 roku lub Licyniuszem w 324 r.

[edytuj] Zwyczaje

Stroik bożonarodzeniowy
Powiększ
Stroik bożonarodzeniowy

W niektórych kościołach chrześcijańskich święta Bożego Narodzenia zaczynają się od dnia poprzedzającego rocznicę narodzin Jezusa - Wigilii (wieczór 24 grudnia), zwanej w Polsce regionalnie Gwiazdką. W dniu tym tradycją jest post jakościowy (w pewnych regionach kraju jest to post ścisły). Punktem kulminacyjnym dnia jest uroczysta kolacja, do której tradycja nakazywała zasiadać po pojawieniu się na niebie pierwszej gwiazdki, na pamiątkę gwiazdy prowadzącej Trzech Króli do stajenki.

Świętowanie Wigilii, ani tradycyjny post w tym dniu nie są wspólne wszystkim chrześcijanom, np. protestanci i prawosławni nie zachowali specjalnych przepisów odnośnie jedzenia lub niejedzenia mięsa. Warto mimo to odnotować, że w Polsce również i mniejszości wyznaniowe przestrzegają wigilijnego postu ze względu na specyficzną tradycję naszego kraju. Obowiązek postu zniesiono w Kościele katolickim w roku 1983 (Nowy kodeks kanoniczny), w Polsce episkopat podtrzymywał post wigilijny specjalnym dokumentem aż do roku 2003 - obecnie post w Wigilię jest jedynie zalecany. Trudno wyobrazić sobie jednak zaniechanie tego, specyficznego właściwie tylko dla Polski i Litwy, zwyczaju wigilijnego.

Polska literatura kulinarna (np. Lemnis Vitry) podaje, że liczba gości w czasie wieczerzy wigilijnej powinna być parzysta (plus jeden talerz dla nieobecnych/zmarłych/niespodziewanych przybyszów/Dzieciątka). Natomiast nie ma zgodności co do liczby potraw: według niektórych źródeł powinna ona wynosić 12, zaś w innych podkreśla się, że winna być nieparzysta, generalnie 13 u magnatów, 11 u szlachty, 9 u mieszczaństwa. Te 13 potraw jest górną granicą. Ale według księcia J. O. Radziwiłła, można spróbować wszystkich ryb, które są liczone jako jedno danie.

O północy w Kościele Rzymskokatolickim rozpoczyna się uroczysta msza zwana Pasterką. Następny dzień (25 grudnia) jest nazywany Bożym Narodzeniem, a 26 grudnia to drugi dzień świąt obchodzony na pamiątkę Św. Szczepana, pierwszego męczennika za wiarę chrześcijańską. Kolorem liturgicznym w okresie Bożego Narodzenia jest kolor biały.

[edytuj] Atrybuty Bożego Narodzenia

W Polsce, w większości rodzin jest obchodzone jako święto gromadzące wielu krewnych. Typowymi atrybutami są:

[edytuj] Zobacz też

Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Boże Narodzenie
Wikicytaty

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło: "http://pl.wikipedia.org../../../b/o/%C5%BC/Bo%C5%BCe_Narodzenie_d660.html"

STATIC WIKIPEDIA JUNE 2008 on wikipedia2006.classicistranieri.com

aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu

STATIC WIKIPEDIA MARCH 2008 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA APRIL 2007 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA DECEMBER 2006 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA NOVEMBER 2006 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.


STATIC WIKIPEDIA JUNE 2008 on wikipedia2006.classicistranieri.com
aa - ab - af - ak - als - am - an - ang - ar - arc - as - ast - av - ay - az - ba - bar - bat_smg - bcl - be - be_x_old - bg - bh - bi - bm - bn - bo - bpy - br - bs - bug - bxr - ca - cbk_zam - cdo - ce - ceb - ch - cho - chr - chy - co - cr - crh - cs - csb - cu - cv - cy - da - de - diq - dsb - dv - dz - ee - el - eml - en - eo - es - et - eu - ext - fa - ff - fi - fiu_vro - fj - fo - fr - frp - fur - fy - ga - gan - gd - gl - glk - gn - got - gu - gv - ha - hak - haw - he - hi - hif - ho - hr - hsb - ht - hu - hy - hz - ia - id - ie - ig - ii - ik - ilo - io - is - it - iu - ja - jbo - jv - ka - kaa - kab - kg - ki - kj - kk - kl - km - kn - ko - kr - ks - ksh - ku - kv - kw - ky - la - lad - lb - lbe - lg - li - lij - lmo - ln - lo - lt - lv - map_bms - mdf - mg - mh - mi - mk - ml - mn - mo - mr - mt - mus - my - myv - mzn - na - nah - nap - nds - nds_nl - ne - new - ng - nl - nn - no - nov - nrm - nv - ny - oc - om - or - os - pa - pag - pam - pap - pdc - pi - pih - pl - pms - ps - pt - qu - quality - rm - rmy - rn - ro - roa_rup - roa_tara - ru - rw - sa - sah - sc - scn - sco - sd - se - sg - sh - si - simple - sk - sl - sm - sn - so - sr - srn - ss - st - stq - su - sv - sw - szl - ta - te - tet - tg - th - ti - tk - tl - tlh - tn - to - tpi - tr - ts - tt - tum - tw - ty - udm - ug - uk - ur - uz - ve - vec - vi - vls - vo - wa - war - wo - wuu - xal - xh - yi - yo - za - zea - zh - zh_classical - zh_min_nan - zh_yue - zu

STATIC WIKIPEDIA MARCH 2008 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.
STATIC WIKIPEDIA APRIL 2007 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.

STATIC WIKIPEDIA DECEMBER 2006 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu.
STATIC WIKIPEDIA NOVEMBER 2006 on wikipeda2006classicistranieri.com
aa, ab, af, ak, als, am, an, ang, ar, arc, as, ast, av, ay, az, ba, bar, bat_smg, be, bg, bh, bi, bm, bn, bo, bpy, br, bs, bug, bxr, ca, cbk_zam, cdo, ce, ceb, ch, cho, chr, chy, closed_zh_tw, co, cr, cs, csb, cu, cv, cy, da, de, diq, dv, dz, ee, el, eml, en, eo, es, et, eu, fa, ff, fi, fiu_vro, fj, fo, fr, frp, fur, fy, ga, gd, gl, glk, gn, got, gu, gv, ha, haw, he, hi, ho, hr, hsb, ht, hu, hy, hz, ia, id, ie, ig, ii, ik, ilo, io, is, it, iu, ja, jbo, jv, ka, kg, ki, kj, kk, kl, km, kn, ko, kr, ks, ksh, ku, kv, kw, ky, la, lad, lb, lbe, lg, li, lij, lmo, ln, lo, lt, lv, map_bms, mg, mh, mi, mk, ml, mn, mo, mr, ms, mt, mus, my, mzn, na, nah, nap, nds, nds_nl, ne, new, ng, nl, nn, no, nov, nrm, nv, ny, oc, om, or, os, pa, pag, pam, pap, pdc, pi, pih, pl, pms, ps, pt, qu, rm, rmy, rn, ro, roa_rup, roa_tara, ru, ru_sib, rw, sa, sc, scn, sco, sd, se, searchcom, sg, sh, si, simple, sk, sl, sm, sn, so, sq, sr, ss, st, su, sv, sw, ta, te, test, tet, tg, th, ti, tk, tl, tlh, tn, to, tokipona, tpi, tr, ts, tt, tum, tw, ty, udm, ug, uk, ur, uz, ve, vec, vi, vls, vo, wa, war, wo, wuu, xal, xh, yi, yo, za, zea, zh, zh_classical, zh_min_nan, zh_yue, zu